 Święta Wielkanocne rozpoczęły się w oficjalnie luterańskiej, lecz obecnie coraz bardziej laickiej Danii w Wielki Czwartek. Mimo religijnego pochodzenia i znaczenia Wielkanocy, od dłuższego czasu święta te maja w Danii charakter raczej świecki, stanowiąc głównie okazję do spotkań i przyjęć towarzyskich.
Duńczycy zachowali kilka świeckich tradycji, związanych z Wielkanocą. Jedna z nich, występująca jedynie w Danii i pochodząca z co najmniej końca XVIII w. to wysyłanie tzw. ''g?kkebrev'' - żartobliwych listów w formie fantazyjnej wycinanki i mniej lub bardziej udanych rymów własnego pióra. Imię nadawcy zakamuflowane jest kropkami, których liczba odpowiada liczbie liter w jego imieniu. Zadaniem odbiorcy jest ich odgadniecie. Jeśli się nie uda, odbiorca funduje nadawcy ''p?ske?g'' - jajo wielkanocne, czyli w obecnej formie słodycze ukryte w ozdobnym tekturowym jajku.
Kilka ciekawych tradycji istniało także na Bornholmie. Pierwsza z nich to spożywanie w Wielki Czwartek potraw z kapusty z dodatkiem 7 lub 9 ''zielonosci'' (np. pora, natki pietruszki, pokrzyw lub nawet zielonych pędów agrestu lub porzeczek). Liczba 7 i 9 miały znaczenie magiczne, ale chodziło zapewne o dostarczenie witamin, cennych szczególnie na przednówku...
Następna z tradycji to znane Polakom pisanki. Dekorowane poprzez zaznaczanie na jajach wzoru płynną stearyną lub woskiem, a następnie gotowane z dodatkiem buraków lub łupin cebuli. Zwyczaj ten dotarł na wyspę z niedalekiej Polski, być może wraz z sezonowymi robotnikami rolnymi na początku XIX w, a może nawet wcześniej. Obie tradycje wymarły niestety w dobie komercji i globalizacji.
Dzieląc się globalnym jajem wielkanocnym, życzę wszystkim Gl?delig P?ske - Wesołych Świąt - z niedalekiego Bornholmu.
Maria Tuniszewska-Ringby, R?nne (Bornholm),
e-mail: mtr@bornholmsmuseer.dk, tel. +45 56 95 07 35, www.bornholmsmuseum.dk/Polsk
Na zdjęciu: wycinanka g?kkebrev (źródło: Nillerdk, Wikipedia.org)
|
